پیروزی دموکرات‌ها در انتخابات میان‌دوره‌ای، یک پیروزی واقعی است، ولی به‌تنهایی به معنای قدرت فوری نیست. این نوشته، با صراحت و بدون اغراق، توضیح می‌دهد که در ۶۰ روز آینده چه چیزی ممکن است، بعد از سوم ژانویه چه چیزی ممکن می‌شود، و چه چیزی، با وجود این پیروزی، همچنان ممکن نیست.

قاعده‌ای که در همه این نوشته حاکم است: حرف‌ها را با عمل‌ها نسنجید. در سیاست ایران، بیانیه و تهدید و مصاحبه، کمترین ارزش را دارد. آنچه مهم است، جابه‌جایی نیرو، پول، و قانون است.

۱. چرا پیروزی هنوز قدرت نیست؟

دموکرات‌های تازه‌منتخب، تا سوم ژانویه صندلی ندارند. تا آن روز، کنگره فعلی با اکثریت جمهوری‌خواه تصمیم می‌گیرد. به این فاصله، دوره انتقالی یا «لنگ‌اردک» می‌گویند؛ یعنی دوره‌ای که مجلسِ در حال رفتن، هنوز قانون می‌گذارد، ولی مجلسِ تازه هنوز رأی ندارد.

پس در ۶۰ روز آینده، دموکرات‌های پیروز فقط می‌توانند اعلام موضع کنند، مذاکره کنند، و فشار عمومی بیاورند. نمی‌توانند لایحه‌ای را تصویب کنند، کمیته‌ای را اداره کنند، یا جلوی لایحه‌ای را با رأی خودشان بگیرند. دموکرات‌های فعلی، در اقلیت، ابزارهایی دارند، ولی کنترل صحن مجلس نمایندگان را ندارند.

۲. خطر همین ۶۰ روز است

خطر اصلی، در همین دوره انتقالی است. کنگره قدیمی می‌تواند دو کار مهم را انجام بدهد که برگرداندنشان بعداً سخت می‌شود.

اول، بودجه جنگ ایران. دولت حدود ۸۸ میلیارد دلار بودجه تکمیلی خواسته است؛ یعنی پولی اضافه بر بودجه عادی، که حدود ۶۷ میلیاردش برای پنتاگون است، از جمله حدود ۲۱ میلیارد دلار برای مهمات. اگر این پول در همین کنگره تصویب شود، جنگ از نظر مالی برای مدتی قفل می‌شود، حتی اگر کنگره تازه مخالفش باشد. برای پس گرفتن پول تصویب‌شده، قانون تازه لازم است، با امضای ترامپ یا با ۶۷ رأی در سنا برای خنثی کردن وتوی او.

دوم، قانون بودجه دفاعی، یعنی NDAA. این قانون، بودجه و سیاست دفاعی سال را مشخص می‌کند، ولی خودش پول خرج نمی‌کند؛ خرج کردن پول، کار لایحه بودجه است. در داخل همین قانون دفاعی، بندی هست به نام همکاری فناوری دفاعی آمریکا و اسرائیل. این بند، که در نسخه مجلس شماره ۲۱۹ و در نسخه سنا شماره ۱۲۱۷ دارد، همکاری در پژوهش، آزمایش و یکپارچه‌سازی فناوری دفاعی را گسترش می‌دهد، از جمله هوش مصنوعی، سامانه‌های خودکار، جنگ الکترونیک و حسگرهای پیشرفته، و اجازه «یکپارچگی شبکه» و «تلفیق داده» میان دو ارتش را می‌دهد.

منتقدان این بند، از جمله رشیده طلیب و رو خانا، می‌گویند این کار یعنی ادغام ارتش آمریکا و اسرائیل. حامیانش، از جمله اندیشکده جینسا، می‌گویند ادغام فرماندهی نیست؛ یعنی سرباز آمریکایی زیر فرمان اسرائیل قرار نمی‌گیرد و برعکس، بلکه فناوری‌های اسرائیلی وارد سامانه‌های آمریکایی می‌شود. این دو روایت را باید جداگانه شنید، نه اینکه یکی را حقیقت قطعی گرفت. آنچه از نظر قانونی قطعی است، این است: اگر این بند در همین کنگره تصویب و امضا شود، کنگره بعدی برای لغوش به قانون تازه و امضای ترامپ نیاز دارد. اگر تصویب نشود، کنگره تازه می‌تواند آن را حذف کند، محدود کند، یا با شرط‌های بازبینی امنیتی و گزارش سالانه همراه کند.

یک نکته دیگر درباره دسامبر: دولت فعلاً با یک بودجه موقت، یعنی «قطعنامه تداوم» یا CR، کار می‌کند که تا ۱۱ دسامبر اعتبار دارد. دعوای اصلی دسامبر، بر سر مدت بودجه بعدی است. اگر کنگره قدیمی یک بودجه یک‌ساله تصویب کند، پول جنگ تا ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۷ قفل می‌شود. اگر فقط یک بودجه کوتاه‌مدت تا بعد از سوم ژانویه تصویب شود، تصمیم اصلی به کنگره تازه می‌رسد. در سنا، برای تصویب بودجه، معمولاً ۶۰ رأی لازم است تا بحث بسته شود، و جمهوری‌خواهان به‌تنهایی آن ۶۰ رأی را ندارند. پس دموکرات‌های فعلی در سنا می‌توانند برای یک بودجه یک‌ساله بدون شرط، رأی ندهند، و کوتاه‌مدت بودن بودجه را شرط کنند. ولی نمی‌توانند به‌تنهایی نسخه خودشان را تصویب کنند.

دوراهی دسامبر

۳. چرا ترامپ و هگست برکنار نمی‌شوند؟

این بخش، تلخ‌ترین بخش نوشته است، ولی باید روشن گفته شود.

برکناری رئیس‌جمهور، دو مرحله دارد: استیضاح در مجلس نمایندگان با اکثریت ساده، و محکومیت در سنا با ۶۷ رأی. دموکرات‌ها، حتی با پیروزی کنگره، آن ۶۷ رأی را ندارند. پس استیضاحِ فقط مجلس، یک ضربه سیاسی است، نه برکناری.

وزیر دفاع را که اصلاً نمی‌توان با رأی کنگره برکنار کرد. کنگره، حق اخراج وزیر را ندارد. سه راه بیشتر نیست: خود ترامپ او را اخراج کند، خودش استعفا بدهد، یا بعد از استیضاح در مجلس، سنا با ۶۷ رأی او را محکوم و برکنار کند. راه چهارمی در قانون نیست. پس هر وعده‌ای درباره «برکناری هگست با رأی کنگره»، نادرست است.

اما کنگره، بی‌قدرت نیست. می‌تواند وزیر را زیر فشار بگذارد: با احضاریه، با استماع علنی، با نگه داشتن انتصاب‌های او، و با ندادن پول به اولویت‌های او.

۴. قدرت واقعی، دقیقاً چیست؟

قدرت دموکرات‌ها را می‌توان از بیشترین تا کمترین، این‌طور مرتب کرد:

۱. استیضاح و برکناری ترامپ: از نظر قانونی ممکن، از نظر سیاسی با سد ۶۷ رأی روبه‌روست. ۲. استفاده از سقف بدهی و تعطیلی دولت به‌عنوان اهرم: قدرتمند، ولی دو لبه دارد و جنگِ با پول قبلی را فوراً متوقف نمی‌کند. ۳. قطعنامه اختیارات جنگی: در سنا رویه ویژه دارد و بحثش زمان‌محدود است، ولی در نهایت با وتوی رئیس‌جمهور روبه‌رو می‌شود و برای خنثی کردن وتو، ۶۷ رأی لازم است. ۴. لغو مجوزهای جنگ ۲۰۰۱ و ۲۰۰۲، یعنی AUMF: همان مشکل وتو را دارد، و دولت می‌تواند بگوید بر اساس اختیار ذاتی فرماندهی کل قوا عمل می‌کند؛ این ادعا محل بحث حقوقی است، نه قطعی. ۵. شرط گذاشتن در بودجه: نوشتن اینکه پول برای حمله زمینی، گسترش جنگ، یا اجرای بند همکاری با اسرائیل بدون گزارش و بازبینی خرج نشود. این شرط، یا امضای ترامپ را می‌خواهد، یا ۶۷ رأی برای خنثی کردن وتو. ۶. جلوی پول تازه را گرفتن: ساده‌ترین و واقعی‌ترین قدرت. اگر لایحه تکمیلی جنگ اصلاً به رأی گذاشته نشود، پولی که تصویب نشده، وجود ندارد. این کار، گسترش جنگ و پر کردن دوباره انبار مهمات را می‌گیرد، هرچند عملیات امروز را با پول قبلی متوقف نمی‌کند. ۷. قفل کردن انتصاب‌ها: معاون‌های وزیر دفاع، سفرا و ارتقای ژنرال‌ها بدون تأیید سنا سر کار نمی‌آیند. تأیید انتصاب‌ها، فقط ۵۱ رأی می‌خواهد، نه ۶۰، پس این ابزار، برخلاف بیشتر لایحه‌ها، به وتو هم نمی‌خورد. ۸. نظارت با احضاریه: کمیته‌ها می‌توانند اسناد حقوقی جنگ، برآورد واقعی هزینه، آمار تلفات، وضعیت ذخیره موشک‌های رهگیر و دلیل هر حمله را بخواهند، مقام‌های پنتاگون را به استماع علنی بکشانند، و از دیوان محاسبات کنگره، یعنی GAO، گزارش مستقل بگیرند. این کار جنگ را متوقف نمی‌کند، ولی پنهان‌کاری را سخت و هزینه سیاسی‌اش را بالا می‌برد. ۹. لایحه‌های پیام‌رسان و رأی‌گیری‌های اجباری: لایحه‌هایی که می‌دانند وتو می‌شوند، ولی هر نماینده را مجبور می‌کنند موضعش را علناً ثبت کند.

برکناری هگست

۵. سد ۶۰ رأی یعنی چه؟

این نکته، برای فهم همه موارد بالا لازم است. ۶۰ رأی، رأی تصویب لایحه نیست؛ رأی رسیدن به تصویب است. سنا ۱۰۰ سناتور دارد و تصویب معمولی با ۵۱ رأی است، ولی قبل از رأی نهایی، باید بحث تمام شود و بحث در سنا سقف زمانی ندارد. اقلیت، با فیلیباستر، یعنی کارشکنی با باز نگه داشتن بحث، لایحه را معطل می‌کند. برای شکستن این کارشکنی، رأی پایان بحث، یعنی کلوچر، لازم است که ۶۰ رأی می‌خواهد، نه ۵۱.

مثال ساده: لایحه‌ای با ۵۲ موافق و ۴۸ مخالف، در مجلس نمایندگان تصویب می‌شود، ولی در سنا، رأی پایان بحث ۵۲ به ۴۸ می‌شود، کمتر از ۶۰، پس بحث بسته نمی‌شود و لایحه اصلاً به رأی نهایی نمی‌رسد و عملاً می‌میرد.

پس دموکرات‌ها، حتی با ۵۱ یا ۵۳ کرسی، برای بیشتر لایحه‌های عادی به چند رأی جمهوری‌خواه نیاز دارند. قبلاً در رأی اختیارات جنگی، کالینز، مرکاوسکی، پال و تیلیس با دموکرات‌ها همراه شده بودند؛ پس این ائتلاف، ناممکن نیست، ولی تضمین‌شده هم نیست.

استثناهایی هم هست: تأیید انتصاب‌ها با ۵۱ رأی انجام می‌شود؛ بودجه از مسیر «آشتی بودجه‌ای»، یعنی ریکانسیلیشن، با ۵۱ رأی می‌گذرد، ولی فقط برای مسائل مالی، نه هر سیاست خارجی؛ و قطعنامه اختیارات جنگی، رویه ویژه دارد، ولی در نهایت در برابر وتو قرار می‌گیرد. ۶۰ رأی، در قانون اساسی نیامده؛ قانون داخلی خود سناست و سنا می‌تواند با ۵۱ رأی آن را عوض کند، به کاری که «گزینه هسته‌ای» می‌گویند، ولی هزینه سیاسی سنگینی دارد، چون حزبی که امروز این سد را برمی‌دارد، فردا که در اقلیت افتاد، خودش بی‌دفاع می‌شود.

مسیر یک لایحه تا قانون

۶. سه کاری که نمی‌شود

با همه ابزارهای بالا، سه کار نمی‌شود: اول، با یک قطعنامه غیرالزام‌آور، یعنی قطعنامه‌ای که فقط نظر کنگره را اعلام می‌کند و حکم قانون ندارد، نیروها را به خانه برگرداند؛ چنین قطعنامه‌ای رئیس‌جمهور را ملزم به هیچ کاری نمی‌کند. دوم، بودجه‌ای را که قبلاً تصویب شده، بدون قانون تازه پس گرفت. سوم، وزیر دفاع را با رأی کنگره اخراج کرد.

۷. پیش‌بینی واقع‌بینانه

واقع‌بینانه‌ترین سناریو این است: در ۶۰ روز آینده، نبرد اصلی بر سر بودجه است، نه بر سر برکناری. اگر کنگره قدیمی بودجه یک‌ساله و بند همکاری با اسرائیل را تصویب کند، کنگره تازه، دستش بسته‌تر می‌شود. اگر بودجه کوتاه‌مدت تصویب شود، کنگره تازه می‌تواند جلوی پول تازه جنگ را بگیرد، انتصاب‌ها را قفل کند، و با نظارت، هزینه سیاسی جنگ را بالا ببرد، ولی جنگی را که با پول قبلی و با فرمان رئیس‌جمهور ادامه دارد، با یک امضا خاموش نمی‌کند.

این، نه پیروزی کامل است، نه شکست کامل. محدودیت است، ولی محدودیتی نیست که بی‌اثر باشد. فرق میان جنگی که پول تازه و انبار پر دارد، با جنگی که ندارد، فرق میان گسترش و فرسایش است.

واژه‌نامه کوتاه

  • دوره انتقالی (لنگ‌اردک): فاصله میان انتخابات و شروع کار کنگره تازه.
  • بودجه تکمیلی: پول اضافه بر بودجه عادی، که برای یک نیاز تازه خواسته می‌شود.
  • NDAA: قانون سالانه دفاعی که سیاست دفاعی را مشخص می‌کند، ولی خودش پول خرج نمی‌کند.
  • CR: بودجه موقت که دولت را با همان سطح قبلی، تا تاریخ مشخصی سر پا نگه می‌دارد.
  • فیلیباستر: کارشکنی اقلیت در سنا با باز نگه داشتن بحث.
  • کلوچر: رأی پایان بحث، که ۶۰ رأی می‌خواهد.
  • وتو: رد لایحه از سوی رئیس‌جمهور؛ خنثی کردنش در سنا ۶۷ رأی می‌خواهد.
  • AUMF: مجوزهای جنگ ۲۰۰۱ و ۲۰۰۲ که دولت‌ها برای عملیات نظامی به آن‌ها استناد کرده‌اند.
  • GAO: دیوان محاسبات کنگره، بازوی تحقیقاتی و حسابرسی خود کنگره.
  • قطعنامه غیرالزام‌آور: بیانیه‌ای که فقط نظر کنگره را اعلام می‌کند و حکم قانون ندارد.