تحلیل سناریوهای احتمالی در پی افزایش احتمال مداخله نظامی آمریکا
رضا علیپور - عضو هیئت سیاسی اجرایی همبستگی جمهوری خواهان ایران - هجا
مقدمه: شواهد و نشانهها نشانههای اخیر حاکی از افزایش احتمال مداخله نظامی مستقیم آمریکا در منطقه است. مجموعهای از شواهد این گمانهزنی را تقویت میکند:
-آمادهباش در کاخ سفید: دونالد ترامپ از شورای امنیت ملی آمریکا خواسته است تا در اتاق عملیات کاخ سفید در حالت آمادهباش قرار گیرند و اعلام کرده پس از بازگشت از سفر کانادا به آنها ملحق خواهد شد. همزمان، او در یک پیام عمومی در شبکه اجتماعی خود، از همه خواسته است که فوراً تهران را ترک کنند.
تحرکات نظامی: تانکرهای سوخترسان که به تازگی به اروپا اعزام شده بودند، امشب به سمت خاورمیانه پرواز کرده اند و نیروهای بیشتری از ارتش آمریکا در حال گسیل شدن به منطقه هستند، از جمله ناو هواپیمابر نیمیتز.
تغییر در صحنه نبرد: به نظر میرسد جمهوری اسلامی آسمان تهران را از دست داده است. علاوه بر این، گزارشها از کاهش تدریجی تعداد موشکهای بالستیک شلیک شده به سوی اسرائیل در شبهای اخیر حکایت دارد.
تحلیل سناریوی اول: ورود آمریکا به درگیری با کنار هم قرار دادن شواهد فوق، این فرضیه قوت میگیرد که اسرائیل با کاهش تهدیدات در آسمان ایران و در نتیجه، پایین آوردن ریسک درگیری نظامی، این پیام را به ایالات متحده ارسال میکند که فضا برای یک عملیات نظامی کمخطر و پرسود فراهم شده است. بر اساس این دیدگاه، زیرساختهای هستهای و نظامی جمهوری اسلامی، از جمله تاسیسات هستهای فردو، به اهدافی آسیبپذیر و آسان تبدیل شدهاند. اگر دولت ترامپ به این جمعبندی برسد که ایران اکنون به هدفی آسان تبدیل شده و میتوان با ریسک محدود، اهداف مورد نظر اسرائیل را تامین کرد، احتمال مداخله نظامی مستقیم به شدت افزایش مییابد. نشانههای فعلی نیز همین مسیر را محتمل جلوه میدهند.
پیامدهای منطقهای در صورت ورود مستقیم آمریکا به نبرد، واکنش متقابل جمهوری اسلامی محتملترین سناریو خواهد بود. این واکنش میتواند شامل هدف قرار دادن تاسیسات نفتی امارات و عربستان و قطر (که البته میزان موفقیت آن نامشخص است). چنین اقدامی میتواند به سرعت درگیری را به سطح گستردهتری کشانده و منجر به ورود کشورهای عربی به جنگ و حتی از دست رفتن جزایر سهگانه که کشورهای عربی فعلاً تصرف این جزایر در رزمایشهای نظامی مشترک با آمریکا تمرین کرده اند.
این سناریو یک تهدید وجودی برای یکپارچگی سرزمینی و جایگاه راهبردی ایران (و نه فقط جمهوری اسلامی) محسوب میشود. در صورت وقوع، ایران برای دهههای متمادی جایگاه خود را به عنوان یک قدرت منطقهای از دست داده و جای همسایه شمالی به عنوان ویرانه شمالی یاد خواهد کرد.
پیامد های سناریوی اول: با این حال، حتی در چنین سناریوی فاجعهباری، بقای نظام جمهوری اسلامی کاملا محتمل است؛ زیرا حمله نظامی گسترده زمینی توسط آمریکا به هدف اشغال تهران، گزینهای بسیار دور از ذهن است. در چنین شرایطی، جمهوری اسلامی با «نوشیدن جام زهر» دیگری، یعنی پذیرش یک توافق آتشبس تحمیلی، یا توقف کامل برنامه هستهای و موشکی، و همزمان سرکوب شدید مخالفان داخلی، به احتمال زیاد به حیات خود ادامه خواهد داد.
سناریوی دوم : پیروزی اسرائیل بدون آمریکا در صورت عدم ورود مستقیم امریکا به جنگ ،وضعیت به صورت نسبی برای جمهوری اسلامی و همچنین ایران بهتر خواهد بود.
امریکا به صورت غیر مستقیم از طریق کمک اطلاعاتی و فراهم آوردن مهمات به حمایت خود از اسرائیل ادامه میدهد و اگر اسرائیل بتواند به سرکوب موشک های ادامه دهد ، وضعیت زیر سلطه جمهوری اسلامی تبدیل به وضعیت یمن و لبنان خواهد شد. احتمال این هست که بعد از مدتی درگیری آتش بس شکننده ای به جمهوری اسلامی تحمیل شود و اسرائیل هم حملات خود را متوقف کند (و البته هر وقت خطر هسته ای از سوی جمهوری اسلامی حس کرد آتش بس را بشکند). چالش بزرگ اسرائیل در این سناریو، بمباران هزاران هدف و غیر عملیاتی کردن فردو است، که البته احتمال دارد نیروی هوایی اسرائیل بدون نیاز به آمریکا و با هدف قرار دادن تونل های ورودی این مرکز را غیر عملیاتی کند.