کالبدشکافی خلاء قدرت در کاراکاس؛ نبرد الیگارشی نظامی با مهرههای نیابتی
رضا علیپور
حذف فیزیکی نیکلاس مادورو توسط نیروهای ویژه ایالات متحده (تحت دکترین جدید کاخ سفید)، ساختار قدرت در ونزوئلا را دچار یک “سکته مغزی” کرده است. اما برای درک آینده، باید فراتر از تیتر اخبار رفت و آناتومی قدرت در ونزوئلا را شناخت. نظام حاکم بر کاراکاس یک سیستم تکنفره نبود، بلکه یک “سه پایه” (Triarchy) بود که اکنون با حذف راس هرم، دچار گسست شده است. در ادامه، جزئیات دقیق آرایش نیروها و سناریوی غرب برای “مدیریت گذار” بررسی میشود:



۱. ولادیمیر پادرینو لوپز و “کارتل ژنرالها” (هسته پراگماتیک) ژنرال پادرینو (وزیر دفاع) نماینده بدنه کلاسیک ارتش (FANB) است. برخلاف تصور عمومی، وفاداری این قشر به مادورو ایدئولوژیک نبود، بلکه “اقتصادی” بود. ارتش ونزوئلا کنترل شریانهای حیاتی اقتصاد (از شرکت نفت PDVSA تا توزیع مواد غذایی و بنادر) را در دست دارد. استراتژی آمریکا ایجاد شکاف در این نقطه است. واشنگتن پیام روشنی به پادرینو داده است: “ساختار اقتصادی ارتش را حفظ میکنیم، اگر سرِ مار (جریان تندرو) را قطع کنید.” پادرینو اکنون در دوراهی “وفاداری انتحاری” یا “کودتای مصلحتی” قرار دارد.
۲. دیوسدادو کابیو و “دولت سایه” (هسته ایدئولوژیک) اگر پادرینو “تفنگ” رژیم است، کابیو “مشت آهنین” آن است. او کنترل دو بازوی حیاتی را دارد: الف) SEBIN (سرویس اطلاعاتی): که بر تمام تحرکات داخلی نظارت دارد. ب) Colectivos (شبهنظامیان): گروههای مسلح نامنظم که در محلات فقیرنشین مستقرند و عملاً نیروی چریکی شهری محسوب میشوند. کابیو به دلیل پروندههای سنگین امنیتی و قضایی در دادگاههای آمریکا، “خط قرمز” واشنگتن است و هیچ شانسی برای مذاکره ندارد. او تنها مانع اصلی در برابر معامله ارتش با غرب است و احتمالاً برای بقا، دستور جنگ شهری و فعالسازی هستههای چریکی را صادر خواهد کرد.
۳. پروژه “کورینا ماچادو” در ضلع سوم، اپوزیسیون به رهبری ماریا کورینا ماچادو قرار دارد. در ادبیات استراتژیک غرب، او نه یک سیاستمدار، بلکه یک “دارایی استراتژیک” (Strategic Asset) تعریف میشود. ماموریت تعریف شده: وظیفه ماچادو در این سناریو، “دموکراتیکنمایی” یک کودتای نظامی است. آمریکا نمیتواند مستقیماً قدرت را به ژنرالها بسپارد؛ بنابراین نیاز به یک “ویترین غیرنظامی” دارد تا: خصوصیسازی سریع منابع نفتی را قانونی جلوه دهد. زمینه حقوقی برای حضور مستشاران غربی را فراهم کند. واقعیت میدانی: ماچادو فاقد پایگاه قدرت سخت (نظامی) است و تمام وزن سیاسی او ناشی از حمایت لجستیک و رسانهای وزارت خارجه ایالات متحده است. او عملاً نقش “کارگزار انتقال قدرت” به نفع کمپانیهای چندملیتی را ایفا میکند.
آمریکا با حذف مادورو، فاز اول عملیات (Decapitation) را اجرا کرد. فاز دوم، “مهندسی جنگ داخلی” است. نقشه راه پنتاگون این است که ارتش (پادرینو) را مجاب کند تا برای نجات خود، با جریان امنیتی (کابیو) وارد درگیری شود و پس از تضعیف هر دو طرف، قدرت اجرایی را به مهره مورد نظر غرب (ماچادو) واگذار کند.
احتمالا روزهای آینده شاهد نبرد سنگین میان “نظامیان کلاسیک” و “شبهنظامیان وفادار” خواهیم بود؛ نبردی که در آن اپوزیسیون به رهبری ماچادو، منتظر نشسته تا بر ویرانههای کاراکاس، پرچم منافع امریکا را بالا ببرد.